گفت وگوی الهه حسینی با دکتر محمود بابایی، با عنوان« کمپین ها؛ نقاط ثقل جامعه اطلاعاتی »

محورهای گفتگو: مفهوم و ویژگی‌های فضای سایبر؛ مزیت‌ها و محدودیت‌های فضای سایبر؛ تأثیر فضای سایبر بر زندگی واقعی/فیزیکی؛ کمپین‌های اجتماعی و کنشگری؛ اجتماعات مجازی؛ چالش‌های شکل گیری اجتماعات مجازی

متن کامل

لامپ (Lampe) و همکارانش نیز دست به چنین اقدامی بر روی تحلیل روابط بین پروفایلهای فیس‌بوک زدند. این نوع داده‌ها، افزون بر اینکه برای «تجسمی» کردن شبکه کارآیی دارد می‌تواند استفاده‌های متعددی به لحاظ تجاری، سیاسی، امنیتی، جامعه‌شناختی، مردم‌شناختی و روانشناسی اجتماعی داشته باشد.

۱- داده‌هایی که کنشگران در شبکه‌های اجتماعی تولید می‌کنند مانند تولید محتوای (متنی، صوتی، تصویری)، برچسب‌زنی (فوکسونومی)

۲- سایت های شبکه های اجتماعی «پروفایل – محور» هستند. داده‌هایی که کنشگران در  پروفایل خود درج می‌کنند و اطلاعات مربوط به علایق و ارتباطات خود را عرضه‌ می‌کند. این داده ها منبع و سرمایه با ارزش و منبع درآمد بسیار مهمی برای سرویس‌دهندگان شبکه‌های اجتماعی است. فروش اطلاعات مربوط به علایق کاربران، آنان را در برابر حجم عظمیی از تبلیغات هدفمند قرار می‌دهد. افزون بر این، روشن است که اطلاعات پروفایل ها، می تواند کاربردهای گوناگون دیگری هم داشته باشد.

۳- داده‌هایی که می‌تواند با استفاده از روش تحلیل شبکه، از نتیجه کنش‌ها و تعاملات کنشگران در شبکه  ارتباطی، استخراج نمود. تعیین نقاط ثقل ارتباط در شبکه، و «گره»های (node) مهم، اطلاعات گسترده و ارزشمند درباره تعاملات و ارتباطات افراد و ماهیت و جهت‌گیری این ارتباطات در دسترس قرار می‌دهد.

۴- داده‌هایی مربوط به شبکه، سوگیری و فضای کلی آن.

نکته: ناپایداری فضای شبکه‌های اجتماعی، و تغییر در اطلاعات پروفایل ها، مناسبات و روابط بین گره‌ها، یک شاخص برای پی بردن به تغییر مداوم و لحظه‌ای داده‌ها در درون شبکه‌ها است. از این رو، اعتبار تحلیل داده‌ها نمی‌تواند طولانی باشد.

قدرت چیست و منشأ قدرت کجاست؟ این پرسش، در هر عصری می‌تواند پاسخ خاص خود را داشته باشد. چرا که مؤلفه‌های قدرت، اهرم‌ها و روش اعمال آن، بر اساس واقعیات جاری در بستر جامعه تعریف می‌شود. در عصر حاضر، تحت تأثیر جریان رشدیابنده فناوری‌های نوین اطلاعات و ارتباطات، مقوله «قدرت»، مفهوم و ماهیتی نوین یافته است. اظهارنظر در مورد قدرت همیشه به «زمینه» بستگی دارد، و فضای سایبر یک حوزه‌ جدید و مهم از قدرت است. در چنین وضعیتی، پاسخ ما به پرسش آغازین این نوشتار چه خواهد بود؟ برای پاسخ دادن به این پرسش، کافیست به یکی از پدیده‌های مولود فناوری‌های نوین اشاره کنیم: «شبکه‌های اجتماعی فضای سایبر».

شبکه‌ های اجتماعی، پیشینه‌ای به قدمت حیات بشر داشته و پیوندی آشکار با هم‌زیستی اجتماعی انسان‌ها در کنار یکدیگر دارند. آنچه قابلیت شبکه‌های اجتماعی عصر کنونی را از گذشته متمایز می‌سازد،  بستر شکل گیری شبکه‌ های اجتماعی و مکانیزم‌های ارتباطات درونی آنها است. این قابلیت‌ها، توانایی تغییر در معادلات سنتی قدرت را نصیب این شبکه‌ها نموده است. کاستلز[۱] ویژگی‌های عمده شبکه‌های اجتماعی فضای سایبر را  در انعطاف‌پذیری (بازسازی و واکنش‌پذیری در برابر تغییرات محیطی)، مقیاس‌پذیری (کوچک و بزرگ‌ شدن) و توانایی تداوم حیات، بدون وابستگی به مرکزیتی واحد ذکر می‌کند.  قابلیت مهم این  شبکه‌ ها، امکان ورود کنشگران جدید و وجود فضای تعامل گسترده با دیگران، تولید آزادانة محتوا، اشتراک‌گذاری دانش و اطلاعات، و استقلال آنها از مراکز قدرت رسمی است. در شبکه‌های اجتماعی فضای سایبر، قدرت کنترل رسمی جریان اطلاعات، به نفع بازیگران جدید، محدود شده و شبکه روابط بین کنشگران، سرمایة اجتماعی عظیمی را خلق کرده است. از یک سو، با گستردگی واسطه‌های انتشار اطلاعات، تمرکز قدرت در کنترل اطلاعات از میان رفته است؛ و از سوی دیگر، کانون‌های قدرتی که در شبکه‌ های اجتماعی، پیرامون ارزش‌ها، ایده‌ها، و علایق مشترک شکل گرفته‌اند، در عرصه‌های اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و اقتصادی در نقش بازیگران قدرتمند، اظهار وجود کرده‌اند.

به دلیل نوع بهره‌برداری که – به ویژه از یک سال گذشته – از شبکه‌های اجتماعی سایبر به عمل آمده،  شاید این پندار را تقویت شده باشد که الگوی کارکرد شبکه‌های اجتماعی، عمدتاً تأثیرگذاری بر نهاد قدرت سیاسی است. وقوع رخدادها و تحولات سیاسی در خاورمیانه، افریقا و انگلستان، می‌توانند شواهد این گمان عمومی  باشند. اگر چه نمی‌توان نقش تأثیرگذار شبکه‌ های اجتماعی را در این رخداها نادیده گرفت، اما، نه منحصر نمودن نقش شبکه‌های اجتماعی سایبر به چنین کارکردی، مقرون به واقعیت است، و نه منتسب کردن علت غایی این تحولات به شبکه‌ های اجتماعی، و نادیده گرفتن سایر علل موجبه. این برداشت از نقش شبکه‌ های سایبری، همان چیزی است که برخی از آن به عنوان «توهم شبکه[۲]» تعبیر کرده‌اند. نکتة کلیدی فهم عملکرد شبکه‌های اجتماعی و مرزبندی بین «توهم» و «واقعیت»  نیز در همین نکته نهفته است که آنچه در فضای شبکه می‌گذرد چه نسبتی با واقعیات فضای فیزیکی دارد.

محدود کردن قدرت تأثیرگذاری شبکه‌های اجتماعی سایبر به جنبه‌های سیاسی، نگرشی تک ساحتی به این مقوله بوده و به معنای غفلت از سایر ابعاد قدرت این پدیده است. شبکه‌ های اجتماعی عمومی  سایبر، در عین حال که می‌توانند کارکرد آموزشی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی داشته باشند، دارای کارکردهای سیاسی هم هستند.  اما، هنگامی‌ که به موضوع قدرت نهفته در شبکه‌های اجتماعی سایبر اشاره می‌کنیم، نمی‌توانیم به یک وجه آن اشاره کنیم، حتی اگر آن وجه، «غالب» باشد.

اکنون، رواج تجارت الکترونیکی و کسب و کارهای آنلاین، جنبة اقتصادی شبکه‌های اجتماعی را از اهمیتی چشمگیر برخوردار کرده است. شرکت‌ها، سازمان‌ها و صاحبان کسب و کارهای کوچک، می‌توانند از طریق شبکه‌های اجتماعی تراکنش و داد و ستد مالی وسیعی داشته باشند. افزون بر ارتباطات صنفی که در بستر شبکه‌های اجتماعی تخصصی شکل می‌گیرد و متضمن منافع اقتصادی عظیمی برای طرفین است، از دیدگاه تجاری، هر کاربر شبکه‌ های اجتماعی می‌تواند یک مشتری بالقوه تلقی شود. داده‌های مربوط به رفتار کاربران در شبکه و تعاملات و علایق آنان می‌تواند منبع اطلاعاتی مهمی برای شرکت‌ها، سازمان‌ها و دولت‌ها باشد. از این رو،کشف علایق انبوه کنشگران شبکه و قرار دادن محصولات و خدمات مورد نظر در معرض دید آنان، برای تولیدکنندگان محصولات و خدمات اهمیت ویژه‌ای دارد. مدیران شبکه‌های اجتماعی، نیز با دریافت هزینه و در اختیار قرار دادن اطلاعات مرتبط با خدمات و تولیدات شرکت‌ها، از مدل‌های گوناگونی برای انتشار حجم عظیمی از تبلیغات در بین کاربران بهره می‌برند. این اطلاعات می‌تواند از دو منبع پروفایل و محتوای تعاملات کاربران استخراج شود. شاید اشاره دقیق به حجم گردش مالی حاصل از تجارت الکترونیکی از طریق شبکه‌ های اجتماعی سایبر دشوار باشد، اما نگاهی به آمار میلیاردی کاربران شبکه‌های اجتماعی، می‌تواند  پتانسیل اقتصادی موجود در آنها نشان دهد.

توانایی موج‌آفرینی، فضاسازی، و بکارگیری ماهرانه نمادها، ارزش‌ها و الگوها، نمایانگر قدرت تأثیرگذاری فرهنگی و اجتماعی شبکه‌ های اجتماعی سایبر است. کنشگران شبکه‌های اجتماعی ممکن است یک نوجوان، یک فرد کهنسال تا یک دولت باشند. آنچه مهم است فضای تکاپو و دامنه اثرگذاری آنان است. تلاش کنشگران شبکه‌های اجتماعی در اشتراک‌گذاری و تبادل اطلاعات، تعامل با سایر کاربران، شکل دادن به سلایق و جلب نظر آنان و پدید آوردن نوعی «قدرت نرم» است. به گونه‌ای که بتوانند از آن، در تداوم کنشگری خود در فضای فیزیکی بهره ببرند. کنشگران اجتماعی، نهادها، و جنبشهای فرهنگی با بهره بردن از همین ویژگی شبکه‌های اجتماعی، به ترویج دیدگاه‌ها، ارزش‌ها و حتی همگانی کردن مطالبات خویش پرداخته و با استفاده از حمایت‌های سایبری، از آن به عنوان هرم فشار در فضای فیزیکی استفاده می‌کنند. قدرت سایبری می‌تواند برای به اهدافی در درون  فضای سایبر، یا خارج از آن (فضای فیزیکی) مورد بهره‌برداری قرار گیرد

.                          متن کامل

]]> http://www.babaie.ir/?feed=rss2&p=328 0 http://www.babaie.ir/?p=312 http://www.babaie.ir/?p=312#comments Thu, 15 Dec 2011 14:28:32 +0000 محمود بابائی http://www.babaie.ir/?p=312 محیط‌ های علمی و آکادمیک ایران، به دلیل‌های زیادی با پدیده «پذیرش مسئولیت- تعلل و تأخیر در انجام وظایف» روبرو هستند. اشاره به مصداق‌های این پدیده، می‌تواند این واقعیت را آشکارتر کند. در دانشگاه‌ها، استادان راهنما و مشاور، مسئولیت هدایت دانشجو برای پژوهش در رساله تحصیلی را به عهده دارند. دانشجویان گزارش پیشرفت کار خود را به استادان ارائه می‌کنند. مطالعه گزارش، با توجه به تراکم و حجم فعالیت‌های علمی- پژوهشی ( یا اجرایی) استادان، نیازمند زمان است. سقف زمانی برای پاسخگویی چقدر است؟ بنا به اطلاع اینجانب، تقریباً قاعده‌ای وجود ندارد تا الزامی به رعایت محدوده زمانی شود. پس موضوعی تا اندازه‌ای عرفی می‌شود. این «زمان عرفی» می‌توان از هفته‌ها تا ماه‌ها باشد! محاسبه کنید، بازخورد دیرهنگام در چنین فرایندی، چه زمای را به هدر می‌دهد و چه تأثیری بر کیفیت انجام کار دانشجویان می‌گذارد. اگرچه استثنا هم در این میان وجود دارد و خود شاهد آن بوده‌ام. اما مایلم بگویم که کسانی هم هستند که پاسخ زودهنگام و سریع را، نشانه منفی ارزیابی می‌کنند! جزئیات این گونه ارزیابی‌ها را باید از زبان خودشاان شنید. اما، آنچه جای تأمل دارد، آثار منفی این نگرش و شیوه‌ کار بر روند فعالیت‌های پژوهشی و آموزشی است.

در داوری مقاله‌های نشریه‌های علمی نیز به شکلی این رویه به اپیدمی تبدیل شده است. کسانی که داوری مقاله‌های علمی را می‌پذیرند، علیرغم تذکر «..تا تاریخ … یا مدت… دیدگاه خود را درباره مقاله ارسال فرمایید»، ماه‌ها، اظهار نظر را به تأخیر انداخته و هیچ‌گاه خود را در جایگاه و شرایط نویسنده مقاله قرار نمی‌دهند. چه نیکو است، کسی که تا چند ماه فرصت مطالعه و بررسی یک مقاله را ندارد، از همان آغاز، بدون معطلی شرایط خاص تعیین کند یا از پذیرش داوری امتناع ورزد. اگر چه مدیران و سردبیران نشریه‌های علمی می‌توانند با در نظر گرفن گزیه‌های مناسب، نقش مهمی در این اصلاح این روند داشته باشند؛ گزینه‌های داوری را به افراد خاصی محدود نکنند و دامنه انتخاب داور را گسترش دهند.

لازم است نوعی بازنگری در مناسبات رایج در امر داوری و ارزیابی در محیط‌های علمی و دانشگاهی انجام گیرد. کادرهای علمی، در پذیرش مسئولیت، تابع نظم باشند و در صورتی که تراکم کار، از پذیرش اولیه مسئولیت‌های جدید خوددای ورزند. بی‌گمان، با چنین رویکردی، هم خودرا از زیربار وظایف جدیدی که الزامی خاصی به انجام آن ندارد، رها می‌کنند و هم، فرصت ورود چهره‌های علمی دیگر را بدهند، کسانی که به رغم توانایی بالای علمی، در بیشتر اوقات، نادیده گرفته می‌شوند.

چنین باد!

تصورش را بکنید «در دوران جوانی، در کوران رویداهای عجیب و تلخ و شیرین، دهها سال، دوستانت را نبینی یا به دلایلی که به همین رویدادها بستگی دارد، امکان دیدارشان فراهم نشود، آن وقت یکباره همه را در یک محفل ملاقات کنی! هرکدام به سمت و سویی رفته‌اند». معلوم است که افکار و رفتار و شغل و … هر کدام قابل پیش بینی نباشد. همه پا به سن گذاشته و موهای جوگندمی (اگر مویی مانده باشد!) و بی‌شباهت به تصویری که از جوانی آنان در ذهن داشتیم. نخست احساس بیگانگی می‌کنی!

یعنی این همان …است؟!

شاید حدس اینکه اولین پرسش چنین جمعی از یکدیگر چیست، دشوار نباشد. خیلی خلاصه باید بگویی کجا بودی و چه کردی و اکنون چه می کنی! و بشنوی سخن دیگران را هم. کم کمک یخها آب می‌شود. دوست داری شیطنت‌های دوران جوانی را یادآوری کنی! شوخی کنی و  مانند گذشته خودمانی و صمیمی.

نسل ما ویژگی‌هایی داشت که در نسل جوان کنونی کمتر می‌توان از آنها سراغ گرفت. ما در زمانه‌ای پیوند دوستی داشتیم که هر کسی خودش بود. هم از نظر موقعیت اجتماعی و هم افکار و عقاید. ما رویدادهایی را پشت سر گذاردیم که تصورش برای نسل جوان کنونی، دشوار است. تلاش هنرمندترین ما، برای بیان آنچه بر ما گذشت، چندان موفقیت آمیز نیست. آشکار است که هر کدام از این رویدادها می‌توانست سرنوشت ما را دگرگون کند. در مسیری جز آنچه در جوانی در پیش گرفتیم، حرکت کنیم. البته چنین هم شده است. جای دوستان فراموش نشدنی همچون جلال کاوند، محمد کبود جامه، صادق مستجاب‌الدعوه، و… که مشتری‌شان خدا بود، عجیب خالی می‌نمود. به ویژه جلال که شیفته منش و اخلاقش بودم. دیگرانی هم بودند که نیامدند یا به عذری یا به مصلحتی. اشارتی کافیست. اما دوست دارم از آنان که آمدند به سه نفرشان اشاره کنم. بقیه را شاید راضی نباشند نام ببرم.

یکم، دکتر حبیب‌الله معظمی گودرزی از مدیران «ایرنا». در کسوت خبرنگاری دنیا را گشته و با کوله‌باری از تجربه ارزشمند به کار ایرنا و تدریس می‌پردازد. تحصیل‌کرده رشته علوم ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی است، بانی اصلی گردهمایی دوستانه. حبیب آنچنان گرم کار و حرفه‌اش است که حیفم آمد به او نگویم کمی به تبدیل این تجارب بیاندیش. بگو و بنویس٫ چه بسیارند پرگویان و پرنویسانی(!) که محک تجربه نزده خود را علامه دهر می‌دانند. پیشینه آشنایی من با حبیب به سی سال قبل باز می‌گردد که مدیر سینما بود.

دوم، هنرمند و نویسنده گرانقدر دکتر مرتضی گودرزی بود (مثل اینکه با «جماعت لر» طرفیم!). سابقه دوستی با ایشان امسال سی‌ و یک ساله می‌شود. آقا مرتضی اهل هنر و در حوزه هنری مشغول به کار و تدریس است. تحصیل کرده انگلستان و مجری کارهایی در حوزه هنر که تاکنون دست نخورد مانده است. برادرش هم دکتر مصطفی گودرزی هنرمندی گرانسنگ است. از زمان رواج اینترنت دورادور مرتضی را رصد می‌کردم. کتابها و نوشته‌هایش را می‌دیدم و عطش دیدنش را بیشتر احساس می‌کردم. به  ویژه کاری که چندی پیش در تألیف چندجلدی تاریخ هنر ایران انجام دادند، کارستانی است ماندگار. با همه موقعیت‌هایی که دارد، خودمانی،متواضع و دوست داشتنی است. بی‌حاشیه و بی‌ریا. این چنین بماند که زیبنده اوست.

سوم، جناب سرهنگ جمیل… آن دلاور دوران که گذشته‌ای پرماجرا دارد. در این سالها، هیچگاه فراموشش نکرده‌ام. تحصیل‌کرده‌ای که دانش تجربی‌اش بیش از دانش آکادمیک‌اش است و منشأ خدمات بزرگی بوده. جمیل، اکنون بازنشسته شده است. اما همچون دوران جوانی، پرانرژی، سرحال، و خونگرم. مردی بزرگ ولی بی‌ادعا. برای جمع شدن دوستان بسیار تلاش کرد و آخر کار هم کار خودش را کرد، یعنی همه میهمان او بودیم! در هر جمعی که باشد، واقعاً مشکل‌گشا است، در جوانی هم چنین بود. اگر ارتباط‌های او نبود، جمع کردن دوستان میسر نمی شد.

مایل بودم از دوستان دیگر هم بنویسم. اما باید از آنها اجازه بگیرم. جوابگوی همین سه نفر هم باشم، بس است! همچنین علاقمند بودم، دوستان دیگری هم که با اندکی پیگیری قابل دسترسی بودند، در جمع ما حاضر می‌شدند…ولی نشد…

دریغم می‌آید نگویم که در چنین جمعی، لزومی به ورود به مباحث چالش برانگیز وجود نداشت. پیداست که چنین مباحثی جمع را در همان آغاز، دچار تفرقه می‌کند. تصور ما از یکدیگر نمی‌توانست همان چیزی باشد که سی سال پیش بود. همیشه وقت برای جدا شدن و تفرقه هست! ولی برای دوستی …

فکر می‌کنم خیلی لذت‌بخش باشد که بعد از دهها سال بدانیم آن همسایه، آن دوست، آن سفر کرده، اکنون چه می‌کند سرنوشتش چه شد. به ویژه آنکه خودش را ببینی و هر چه می‌خواهی بپرسی!

هفدهمین سخنرانی علمی

این نشست در تاریخ چهار شنبه  ۱۳۹۰٫۷٫۲۰ ساعت ۱۴ تا ۱۶ در پژوهشگاه با حضور صاحبنظران و اندیشمندان برگزار خواهد شد. سرفصلهای این سخنرانی به شرح زیر خواهد بود:

- مفهوم فضای سایبر

- ساز و کارهای ارتباطی فضای سایبر

- تعامل در فضای سایبر (شبکه‌های اجتماعی و وبلاگستان فارسی)

» شرکت در سخنرانی‌ها منوط به نام‌نویسی در مهلت‌تعیین‌شده برای هریک از سخنرانی‌هاست و اولویت با افرادی است که زودتر نام‌نویسی کنند.

» علاقمندان برای شرکت در سخنرانی‌های علمی پژوهشگاه باید برای نام‌نویسی، کاربرگهء نام‌نویسی الکترونیکی را تکمیل کرده و بهرایانامه (پست الکترونیکی) مربوط ارسال کنند.

» مکان برگزاری سخنرانی‌های علمی، تالار اجتماعات پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران به آدرس تهران، خیابان انقلاب، تقاطع فلسطین، شماره ۱۰۹۰ طبقهء ششم است.

» سخنرانی‎های علمی پژوهشگاه همزمان با اجرا، در صفحهء » پخش زندهء سخنرانی‎های علمی پژوهشگاه به‌صورت زنده پخش می‎شود.

» بینندگان این سخنرانی‎ها می‌توانند در زمان سخنرانی، پرسشهای خود را  از طریق ایمیل مربوط (scirel@irandoc.ac.ir) مطرح نمایند.

رسانه نوین و سیر تحول تاریخی رسانه ها

دکتر محمود بابائی

چکیده

سیر تحولات تاریخی رسانه‌ها، حاکی از آن است که به اقتضای شرایط هر دوره ، استفاده از تعبیر «رسانه نوین» برای اطلاق به رسانه نوظهور رایج بوده، به گونه‌ای که از رادیو، تلویزیون، و سینما در هنگامه ظهورشان، به عنوان «رسانه نوین» یاد شده است. این مقاله در ابتدا به  سیر تحول مفهومی «رسانه نوین» و تعابیر رایج از آن، پرداخته و سپس،  بطور خاص، بررسی ویژگی‌های پدیده اینترنت به عنوان مهمترین رسانه مولود فناوری‌های ارتباطی و اطلاعاتی، و مظهر «رسانه نوین» در عصر کنونی، مورد توجه قرار داده است.

متن کامل یادداشت PDF

مثل بسیاری از دوستان، یک اشکال در ارائه داشت و آن هم وضعیت تهیه و تدوین اسلایدها بود. دوستان گمان می کنند تصاویر را همانگونه که در کامپیوتر خود می‌بینند، در ویدیو پروژکتور هم نمایش داده می شود. رنگ و طرح صفحه و قلم و… اسلایدهای ایشان هم گاه چپ چین بود و گاه راست چین و  نمودارها را هم قابل تشخیص نبود.

درباره محتوای کار ایشان، بهتر دیدم به جای نقل یادداشتهای خودم، از چکیده تهیه شده توسط خودشان استفاده کنم تا رعایت امانت را کرده باشم:

چکیده :

موضوع اصلی این تحقیق ” تولید دانش” و مسئله اساسی آن، بررسی رابطه”ارتباطات علمی بین سازمانی” با “تولید دانش” است و جامعه مورد مطالعه تحقیق حاضر نیز سازمان نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران (ناجا) می باشد .هدف اصلی این تحقیق  بررسی کارکرد ارتباطات علمی رسمی بین سازمانی ناجا در رابطه با تولید دانش انتظامی است. چارچوب نظری تحقیق، نظریه کنشگر-شبکه لاتوراست که جهت تنظیم فکر از چارچوب اجیل پارسونز، نیز  به عنوان یک وسیله تحلیلی جهت نیل به ترکیب نظری بهره گیری شده است. فرضیه اساسی تحقیق حاضر عبارت است از: میان ارتباطات علمی رسمی بین سازمانی ناجا با تولید دانش انتظامی رابطه مستقیم و معنی داری وجود دارد. تحقیق حاضر، بر حسب هدف، از نوع کاربردی و بر حسب ماهیت، از نوع توصیفی و تحلیلی است، از جنبه گردآوری اطلاعات، بر روش های مطالعه موردی، اسنادی و علم سنجی استوار است. بر حسب نوع مطالعه، از جنبه زمانی، مبتنی بر مطالعه مقطعی است. سطح تحقیق، میانه و واحد تحلیل آن، سازمان است و سطح مشاهده آن نیز، تفاهم نامه های عملیاتی شده و خروجی های علمی مستند و مکتوب سازمان ناجا در قالب کارنامه پژوهشی و گزارش های عملکردی سالانه است. قلمروی جغرافیایی تحقیق نیز، در سطح ملی، در بازه زمانی ۱۳۸۵ تا ۱۳۸۹ می باشد.ابزار جمع آوری تحقیق نیز، پرسشنامه معکوس و چک لیست است.که با استفاده از نرم افزار (اس پی اس اس) و نرم افزار “هیست سایت” از طریق آزمون های آماری مقتضی تجزیه وتحلیل داده ها و آزمون فرضیه انجام گرفت. جامعه آماری تحقیق، شامل تفاهم نامه ها در حوزه ارتباطات علمی رسمی بین سازمانی و خروجی های علمی ناجا است. آزمون های آماری انجام گرفته فرضیه تحقیق را تأیید نمود. همچنین پس از بررسی جامعه مورد مطالعه(ناجا) نتایج توصیفی عمده زیر  بدست آمد: انعقاد ۱۱۳۱ تفاهم نامه علمی برون سازمانی،جذب همکاری علمی تعداد ۴۸۵۲ پژوهشگر برون سازمانی، تولید ۵ مقاله علمی نمایه شده در پایگاه بین المللی ای. اس٫ ای(از سال۲۰۰۲ تا ۲۰۱۰)، تعداد ۴۵ اختراع ، اجرای ۹۵۳ طرح پژهشی ،انتشار۱۴۱۳مقاله علمی نمایه شده در نشریات علمی معتبر ، ترجمه ۱۰۷۲مقاله ،تالیف پژوهشی ۸۰۵کتاب ،ترجمه ۴۰۳ کتاب، دفاع از ۶۸۷ پایان نامه ک. ارشد و ۲۴رساله دکتری ،  اخذ گرید علمی برای ۱۵ نشریه پلیسی( ۳/۴درصد نشریات علمی معتبر کشور در حوزه علوم انسانی).

اینترنت به عنوان یک رسانه، نه تنها موجب تحولات شگرفی در شیوه انتقال و دسترسی به اطلاعات شده است، بلکه به سبب برخورداری از ابزارهای ارتباطی نوین، نظر پژوهشگران ره به خود جلب نموده است. افزون بر این، شاهد ظهور پدیده‌ای نوین هستیم که از آن باتعبیرهای گوناگونی یاد می‌شود: فضای سایبر ، فضای مجازی ، اجتماع مجازی ، جماعت آنلاین ، و مانند آنها. اگر چه ما این تعابیر را دقیقاً مترادف با یکدیگر نمی‌دانیم و هرکدام از آنها می‌توانند جنبه‌ای ویژه‌ای را مورد توجه قرار دهند، اما جملگی بر ظهور پدیده‌ای به موازات زندگی واقعی/فیزیکی، اشاره می‌کنند. پدیده‌ای که روابط و ابزار تعامل‌ در درون آنها از جنس زندگی واقعی نیست. زندگی سایبری یا مجازی، در عرض زندگی واقعی به جریان افتاده است. تحولات اجتماعی- سیاسی رخ نموده در کشورهای خاورمیانه و افریقا، نشان از آن دارد که فناوری‌های نوین، و در کانون آنها، اینترنت، توانسته است زمینة تغییرات اجتماعی- سیاسی را فراهم سازد. به همین دلیل از آن، با تعبیر یک فرا-رسانه گسترده واقعی یاد کرده‌اند.

وقوع چنین تحولاتی در عرصة جامعه نمی‌تواند از دید پژوهشگران علوم اجتماعی پنهان بماند. پژوهشگران ممکن است رویکردهای گوناگونی در مواجهه با این پدیده را مورد توجه قرار دهند:

الف. استفاده از منابع اطلاعاتی و اسناد موجود در اینترنت برای پشتیبانی از امور پژوهشی؛

ب. استفاده از ابزارهای اینترنتی در فرایند گردآوری، سازماندهی و تحلیل اطلاعات پژوهش‌های در دست اجرا؛

ج. مورد توجه قرار دادن تأثیر اینترنت بر جامعه، شیوه‌های کنشگری و رفتار کاربران و بررسی تطبیقی الگوهای رفتاری و کنشگری در فضای اینترنت، و زندگی واقعی/فیزیکی؛

د. مطالعه اینترنت، و به تعبیر جامع‌تر، «فضای سایبر» و پدیده‌های درون آن، با استفاده از ابزارهای موجود در اینترنت.

هرکدام از این رویکردها، الزام‌ها و پیامدهای ویژه خود را دارد و با توجه به ماهیت و تعاریف هر طرح پژوهشی، می‌‌توان دربارة انتخاب گزینه مورد نظر، بررسی و قضاوت کرد.

مجله الکترونیکی « پژوهش های اینترنتی » با هدف انعکاس دیدگاه ها و تجربه های اساتید ومحققین در زمینه مطالعه فضای سایبر و کمک به ارتقاء سطح علمی دانشجویان و پژوهشگران در آینده نزدیک منتشر می گردد. همه علاقمندان و صاحبنظران را به مشارکت در این اقدام، دعوت می کنیم. نشانی مجله http://www.internetresearch.ir

فوکسونومی به خانواده‌ای تعلق دارد که از آن با عنوان «رده‌بندی توزیع شده[۱]» یاد می‌شود. فوکسونومی ترکیب دو واژه است: Folk/Folks + Taxonomy = Folksonomy که توماس واندر وال[۲]، در سال ۲۰۰۴ از آن به عنوان نوعی مدیریت رده‌بندی مردمی یاد کرد. فوکسونومی روشی است که با وب۲ متولد شده است، با شرایط کنونی،حذف آن از وب دشوار و حتی امکان‌ناپذیر است.

تصویر از : http://www.flickr.com/photos/mansszat/144478280/sizes/m

مزایای فوکسونومی

- اندک بودن هزینه مقوله‌بندی محتوا؛

- نیازی به فهرست اصطلاحات و آموختن استفاده از آنها نیست؛

- بالا بودن ضریب بازیافت اطلاعات، به دلیل اینکه برچسب‌های مناسب توسط کسانی که با محتوا آشنایی دارند انتخاب شده است؛

- اجتماعات، در حوزه موضوعی محتوا شکل می‌گیرند؛

- تأثیرگذاری در بازیابی محتوا، به دلیل نزدیک بودن مفاهیم بکار رفته با زبان کاربران؛

- بازتاب دادن دیدگاه کاربران؛

- فراگیر بودن و حاکمیت عقل جمعی.

محدودیت‌های فوکسونومی

فوکسونومی، مراحل نخستین تولد خود را طی می‌کند. هستی‌شناسان[۳]، رویکرد فوکسونومی را بی‌ارزش می‌دانند، چون فاقد سطح بالاتری از منطق صوری برای کمک به رده‌بندی همه چیزهای موجود در فوکسونومی است. یعنی ارتباط آن با بافت محتوا قطع شده است(Governor; Hinchcliffe and Nickull, 2009:183 &189).

فوکسونومی، هیچ مکانیزمی برای پیشگیری از انتخاب واژه‌ها توسط کاربر ندارد، حتی هنگامی که دیگران به کاربرد آن واژه حساس باشند. وقتی مفاهیم مورد نظر کاربران به یک «برچسب» افزوده می‌شود، به ناچار، نتیجه این خواهد شد که با یک فوکسونومی با مفاهیم چندگانه روبرو خواهیم بود. این پدیده، موجب می‌شود که امکان دانستن واقعیت هر چیز میسر نشود و افزون‌بر‌این، پایداری نشانه‌ها از میان برود. در چنین حالتی، ما می‌مانیم و «دال‌های شناور»، در حالی که مدلول‌ها ثابت باقی می‌مانند، ولی مفهوم با دال‌ها «قابل تغییر و بی‌قاعده»منتقل می‌شود(Black, 2007:12). این این رویکرد بی‌انتها، از برچسب‌زدن دسته‌جمعی و ناهماهنگی سرچشمه می‌گیرد که مفعهوم نشانه برچسب از قطعیت برخوردار نیست و مفاهیم حالت سیال دارند و مفهوم کاملی که از یک نشانه در نزد خالق آن است، عموماً در دسترس دریافت‌کننده آن نیست، واین موجب نوعی انقطاع در اشتراک و انتقال مفاهیم می‌شود.

لانگر[۴]بر این باور است که همه پیامها از مرکب از دو مفهوم هستند، مفاهیمی که بین ارتباط‌گران مشترک است (مفهوم صریح[۵]) و دیگر، مفاهیمی که شخصی و خصوصی است (مفهوم ضمنی[۶]) (Littlejohn and Foss, 2008). برای درک معنی نشانه، هر دو مفهوم دارای اهمیت هستند. «مفاهیم صریح» یا آشکار، به جز موارد هم‌آوا[۷]،  در فوکسونومی وضعیت روشنی دارند؛ فقط «مفاهیم ضمنی» هستند که با برچسب‌زدن ایجادکننده فوکسونومی به یک منبع خاص، به دریافت‌کننده آن منتقل نمی‌شود. همچنین، این امکان وجود ندارد که با استفاده از اطلاعات زمینه‌ای و بافت موجود، مفهوم ضمنی را دریابد. در حالی که در سایر رسانه‌ها، به ویژه در رسانه‌های تبادلی، چنین امکانی وجود دارد. از دیگر مشکلات کنونی فوکسونومی، می‌توان به  فقدان کنترل مترادف‌ها،  فقدان سلسله‌مراتب،  فقدان استاندارد اشاره کرد.

درحالی‌که، سوسور[۸]، زبان‌شناس سوییسی و یکی از بنیان‌گذاران نظریه نشانه‌شناسی، بر این باور است  که مدلول یک واژه، با عین خارجی یا مصداق آن تفاوت دارد، رابطه بین دال و مدلول تغییرناپذیر و معنای آنها ثابت است. همه مصادیق ممکن در جهان خارج با کاربرد آن واژه در ذهن تداعی می‌شود. ازاین‌رو، نمی‌توان آزادانه هر واژه‌ای را برای این رابطه مورد استفاده قرار داد(Littlejohn and Foss, 2008:107).

جنبه‌های اجتماعی برچسب‌ها:

- کاربران معمولاً می‌توانند افراد که برچسب‌ها را انتخاب کرده‌اند بیابند و سایر برچسب‌های آن افراد را دنبال کنند؛

- شکل‌گیری گروه‌های علاقمند در یک حوزه و تداوم رشد آنها؛

- عضویت در گروههای گوناگون در شبکه‌های اجتماعی برچسب‌زنی.

کاربران چیزهایی را برچسب‌ می‌زنند که به نظرشان در میزان بازدید و ظاهر شدن محتوا تأثیر می‌گذارد. نتیجه استفاده فراوان از فوکسونومی نشان می‌دهد که برچسب‌زنی مشارکتی ، از نظرمعنا‌شناسی برای کسانی که در پی جستجوی منابع و مقالات هستند، مفید است، حتی اگر نامعتبر بودن این روش پذیرفتنی باشد، کارآمد و مفید بودن آن قابل انکار نیست و تمایل کاربران به آن مشهود است (Governor; Hinchcliffe and Nickull, 2009:190-191).

برچسب‌ها به نوعی مبین دیدگاه کاربران است(Morrison, 2007). برچسب می‌تواند بیانگر ارزش نمایان متقابل رابطه بین منابع و برچسب‌ها باشد. با برچسب زدن به منبع، تلاش می‌شود ارزش و محتوای آن، بر اساس دیدگاه کاربران برجسته شود(Governor; Hinchcliffe and Nickull, 2009:37). فوکسونومی‌ها، با استفاده از این روش برچسب‌زنی، و دربرگرفتن جامعه بزرگ کاربران، به نوعی متکی به عقل جمعی هستند و احتمال اینکه در انتخاب مفاهیم آشنا و مطابق خواست عموم، موفق عمل کنند بیشتر است. البته کاربرد این روش، به معنای ایراد کوچکترین خدشه به الگوهای سنتی علمی و ناکارآمد جلوه دادن آنها نیست.

بیشتر مردم نمی‌دانند که «غلط‌‌یاب» گوگل چگونه کار می‌کند! سرویس گوگل، در واقع درباره واژه‌ای که وارسی می‌کند هیچ چیزی نمی‌داند. بلکه با استفاده از پیشینه جستجوهای بسیاری از کاربران، متوجه می‌شود که بیشتر آنها واژه مورد نظر را به شکل خاصی بکار برده‌اند، از این رو، پیشنهاد جستجو با آنرا به کاربر پیشنهاد می‌کند. این یک مبنا برای برنامه‌نویسی «هوش جمعی» در بسیاری از زمینه‌ها است. همین رویکرد «یادگیری از راه مشاهده» می‌تواند برای برچسب‌ها نیز بکار رود. اغلب- اگر نه همه- سرویس‌های وب۲ این الگو را مورد استفاده قرار می‌دهند. در ایجاد «نمایه‌های جستجو[۹]» از همین سیستم استفاده می‌شود(Governor; Hinchcliffe and Nickull, 2009:188).

فوکسونومی و زبان کنترل‌شده

فهرست‌های راهنما[۱۰] یا طبقه‌بندی[۱۱] موضوعی، توسط گروههای معدودی از متخصصین برای کمک به افراد، در یافتن اطلاعات مورد نظرشان ساخته می‌شوند. ما گونه‌های رایج از این نوع طبقه‌بندی‌ها را در نظامهای کتابخانه‌ای برای بازیابی اطلاعات سراغ داریم، مانند رده‌بندی[۱۲] کنگره، رده‌بندی دیویی که از تحت عنوان طبقه بندی سنتی، مثل تکسونومی از آنها یاد می‌کنیم. گونه دیگر از این نظام طبقه‌بندی موضوعی، در زبان کنترل شده نمایه‌سازی منابع اطلاعاتی، تحت عنوان «تزاروس[۱۳]» یا اصطلاحنامه می‌شناسیم. در اصطلاحنامه ساختار روابط بین مفاهیم به شکل درختی ایجاد می‌شود و ارجاعات مفاهیم به یکدیگر، و کیفیت روابط بین آنها (مانند اعم و اخص) یک شبکه معنایی شکل می‌گیرد که در سازماندهی و بازیابی اطلاعات چه بصورت دستی یا ماشینی نقش مهمی ایفا می‌کند.

تکسونومی در مقابل فوکسونومی(Laniado, 2007).

نمایش فوکسونومی

از نظر نمایش برچسب‌ها ممکن است همه آنها مطابق شکل زیر در سایت/وبلاگ درج شود و پرکاربردترین آنها به با فونت بزرگتر نمایش داده شود. هر چه فراوانی یک برچسب بیشتر باشد، فونت آن، به تناسب، بزرگتر نمایش داده می‌شود و از این راه می‌توان حوزه محتوایی سایت/وبلاگ را تشخیص داد. 
گونه دیگر نمایش، ارائه آن بشکل فهرست ساده انبوه برچسب‌ها، با ذکر فروانی محتوای مرتبط است.

ذکر این نکته حائز اهمیت است که نمایش برچسب‌ها، براساس شیوه اداره فوکسونومی، امکانات نرم‌افزارکاربردی و رابط کاربر، ممکن است متفاوت باشد، یا نمایش برچسب‌ها، مطابق الگوی اشاره شده نباشد.

پانوشت‌ها:

[1] distributed classification           [۲] Thomas Vander Wal          [۳] ontologists

[4] Langer               [۵] denotation              [۶] connotation

[7] homonym              [۸] Saussure                 [۹] Search indexes

[10] Directory            [۱۱] Taxonomy                 [۱۲] classification

[13] thesaurus

_______________ منابع _______________

Farrelly, Glen (2009) On Tags and Signs: A Semiotic Analysis of Folksonomies. Faculty of Information Quarterly, Vol 1, No 2 (2009).

https://fiq.ischool.utoronto.ca/index.php/fiq/article/view/20/64

Governor, James; Hinchcliffe, Dion and Nickull, Duane (2009) Web 2.0 Architectures. USA: O’Reilly Media, Inc.

Black, D. (2007) An introduction to structuralism and semiotics. [Lecture handout]. Victori.

Littlejohn, S. W., and K.A. Foss (2008) Theories of human communication. Belmont, CA: Thomson/Wadsworth.

Morrison, Jason (2007) Why Are They Tagging, and Why Do We Want Them To? Bulletin of the American Society for Information Science and Technology.Volume 34, Number 1, October/November 2007. pp.12-16.

Laniado, David (2007) A Semantic Tool to Support Navigation in a Folksonomy. airwiki.ws.dei.polimi.it/images/8/8a/Slide-hp-english.pdf

سایتهای میزبان فیلم‌های ویدیویی(Capilanou and Bottlepr, 2010). در تعریف دیگر، به مصادیق  رسانه اجتماعی اشاره شده و این نوع رسانه را شامل سایتهایی می‌داند که بر اساس مشارکت کاربر و تولید محتوا توسط کابر شکل گرفته‌اند؛ مانند سایتهای شبکه‌سازی اجتماعی مانند لینکدین، فیس‌بوک،سایتهای نشان‌گذاری[۲] اجتماعی مانند دلیشس(Del.icio.us[3]) سایتهای اخبار اجتماعی مانند دیگ[۴](Digg) یا ردیت[۵](Reddit)، و سایر سایتهایی که کانون توجه‌شان تعامل با کاربر است(Searchenginewatch and Creativemediafarm, 2010).

آندریس کاپلان[۶] و مایکل هیلین[۷] رسانه اجتماعی را به مثابه «یک دسته ابزارهای اینترنتی که بر بنیان ایدئولوژیکی و تکنولوژیکی وب ۲ استوار هستند، و به کاربران امکان تولید محتوا و مبادله آنرا می دهند» تعریف می‌کنند(Kaplan and Haenlein, 2010:59-68).

در یک جمع‌بندی می‌توان گفت، رسانه اجتماعی، رسانه‌ای است که  دارای ویژگی «اجتماعی بودن» است، زمینه تعامل اجتماعی و اشتراک اطلاعات، دانش و دیدگاههای کنشگرانی را که به جوامع آنلاین پیوسته اند، فراهم می سازد، دسترسی‌پذیری بسیار بالایی دارد و از تکنیکهای انتشار مقیاس‌پذیر در آن استفاده شده است. انواع رسانه‌های اجتماعی عبارتند از شبکه های اجتماعی، انجمن های مباحثه، چت،  پادکستها[۸]، بلاگها، و ویکی‌ها.

ویژگیهای رسانه اجتماعی

رسانه‌های اجتماعی با استفاده از تکنولوژیهای نوین بطور روز‌افزون، پوشش خود را گسترده‌تر می‌کنند. بستر  این پیشرفت رسانه اجتماعی وب۲ است. رسانه‌ اجتماعی از رسانه‌های صنعتی و سنتی و چاپی مانند روزنامه‌ها، تلویزیون و فیلم متمایز هستند. رسانه‌های اجتماعی در مقایسه با رسانه‌های صنعتی که نیازمند منبع قابل توجهی برای نشر اطلاعات هستند، نسبتاً ارزان و برای همه دسترس‌پذیرند.

یک ویژگی مشترک رسانه‌ اجتماعی و رسانه صنعتی، توانایی ایجاد ارتباط با مخاطبان در مقیاس کم یا زیاد است؛ مثلاً، مطالب یک وبلاگ ممکن است از صدها تا میلیونها مخاطب داشته باشد. ویژگیهایی دیگری هم هست که رسانه‌های اجتماعی را از رسانه‌های صنعتی متمایز می‌کند مانند، هزینه‌های تولید محتوا، مالکیت رسانه(معمولاً مالکان رسانه‌های صنعتی دولتها یا بخش خصوصی قدرمتند است ولی رسانه اجتماعی می‌تواند به همگان تعلق داشته باشد حتی بدون داشتن سرمایه یا با سرمایه اندک)، نوع مهارت مورد نیاز برای تولید محتوا، سرعت انتقال، همزمانی یا غیرهمزمانی، قابلیت ویرایش و تغییر مداوم.

شکلهای اصلی رسانه اجتماعی در فضای سایبر

رسانه اجتماعی به کمک تکنولوژی اینترنت متولد شد. رسانه اجتماعی برای مردم امکان به اشتراک‌گذاری مطالب، دیدگاهها، تبادل نظر و دریافت بازخورد را مهیا می‌سازد. کاربران  در اینگونه سایتها می‌توانند پروفایل ویژه خود را ایجاد کنند و با همان شناسه به تعامل، گفتگو، تبادل پیام با افراد مورد نظر، دوستان و خویشاوندان خود بپردازند.  رسانه‌های اجتماعی فضای سایبر را می‌توان در هفت گونه دسته‌بندی کرد: شبکه‌های اجتماعی، کامیونیتی‌های محتوایی،  فروم‌ها(انجمن‌های مباحثه)، وبلاگها، ویکی‌ها، پادکست‌ها، و میکروبلاگ‌ها.

رسانه اجتماعی ابزاری برای  تغییرات اجتماعی

رابطه بین جنبشهای اجتماعی و رسانه مستحکم و پیدایش رسانه اجتماعی، استفاده از آن را بسیار گسترش داده است(Atton, 2003). رسانه‌های اجتماعی بطور گسترده در جنبشهای اجتماعی برای آموزش، سازماندهی، اشتراک فراورده‌های فرهنگی جنبش، ارتباط، ایجاد همبستگی و مانند آنها مورد استفاده قرار گرفته است(Reed, 2005). کنش‌گران اجتماعی و شهروندان سراسر جهان از قابلیت‌های شبکه ارتباطی برای پیشبرد برنامه‌ها، دفاع از ارزشها و علایق خود استفاده می‌کنند. افزون‌براین، آنان بطور روز‌افزونی از نقش تعیین‌کننده سیستم چندرسانه‌ای نوین و نهادهای نظم‌دهنده فرهنگ و سیاستهای اجتماع آگاهتر می‌شوند(Castells, 2009: 54-57). البته، برخی به نقش تمام عیار رسانه‌های اجتماعی در جنبشهای اجتماعی تردید دارند و به نابرابری در دسترسی و عدم فراگیری در وسعتی که جنبش گسترده شده، اشاره می‌کنند(Wasserman, 2007). برخی نیز، حتی در صورت دسترسی،  در اصل کیفیت استفاده دمکراتیک و مفید از آن در جنبشهای اجتماعی به دیده تردید می‌نگرند(Marmura, 2007).

کاربرد رسانه اجتماعی توسط جنبشهای اجتماعی معتدل، مفید و تأثیرگذار بودن آنرا را اثبات کرده است. آنچنان که در جنبشهای سیاسی و اجتماعی مصر و تونس مشاهد شد.  اگرچه این تحولات ریشه در نارضایتی عمومی داشت، اما، نمی‌توان نقش رسانه‌های اجتماعی را در برانگیختن و سازماندهی مردم برای حضور در خیابانها و میادین و ابراز نارضایتی ها  نادیده گرفت.

[۱] Wiki (ویکی‌ها، سایتهایی هستند که امکان ویرایش، افزودن، کاستن و حذف کردن مطالب را به کاربران عضو می‌دهد)a

[2] bookmarking

[3] http://www.del.icio.us.com

[4] http://www.digg.com

[5] http://www.eddit.com

[6] Andreas Kaplan

[7] Michael Haenlein

[8] podcast

_______________ منابع ___________________

Atton, Chris (2003)”Reshaping Social Movement Media for a New Millennium.” Social Movement Studies, 2.

Bottlepr (2010) www.bottlepr.co.uk/glossary.html

Capilanou (2010) www.capilanou.ca/help/login-page/active-cms/glossary.html

Castells, Manuel (2009) Communication Power. Oxford University Press.

Creativemediafarm (2010) www.creativemediafarm.com/information/glossary

Kaplan, Andreas M. and Haenlein, Michael, (2010) Users of the world, unite! The challenges and opportunities of social media, Business Horizons, Vol. 53, Issue 1, p. 59-68.

Marmura, Stephen, “A net advantage? The internet, grassroots activism and American Middle-Eastern Policy,” New Media Society 2008; 10; 247

Reed, T.V.(2005) The Art of Protest. Univ Of Minnesota Press

Searchenginewatch (2010) . www.searchenginewatch.com/define

Wasserman, Herman (2007)”Is a New Worldwide Web Possible? An Explorative Comparison of the Use of ICTs by Two South African Social Movements,” African Studies Review, Volume 50, Number 1 (April 2007), pp. 109–۱۳۱

براساس آخرین آمار رسمی شرکت فناوری اطلاعات ایران ، تعداد کاربران اینترنت در ایران ۲۵ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر است که ۴۰۰ هزار نفر از آنها به اینترنت پرسرعت دسترسی دارند.  رشد آمار استفاده از اینترنت در ایران، موجب ملحق شدن تعداد بیشتری از شهروندان به فضای مجازی شده و با تعامل در این محیط، هم تأثیر می‌گذارند و هم تأثیر می‌پذیرند.  بطور طبیعی، عمده کاربران اینترنت، اقشار تحصیلکرده، دانشجویان و دانش‌آموزان هستند که تأثیرپذیری آنان از محیط سایبر، در بلند مدت آثار عینی خود را در مقیاسی وسیعتر نشان می‌دهد.

اکنون فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطی، با اثرگذاری بر ابعاد گوناگون ارتباطات، موجب پیدایش پدیده‌ای به نام «فرهنگ سایبر» شده است. در فضای فرهنگی سایبر، الگوهای نوین گفتمانی شکل گرفته است که دامنه و ماهیت آن ناشناخته مانده است. در این فضا، به نوعی، موضوع ایجاد فضای کاملاً شخصی، به چالش کشیدن افکار و اندیشه‌ها، نضج گرفتن پاره فرهنگهای مجازی، تعامل بین‌فرهنگی، و قواعد گفتمانی مبتنی بر ارزشهای فرهنگ سایبر مطرح است .

پیدایش مفاهیم و پدیده‌هایی چون قدرت سایبری(Cyber Power)، سایبورگ(Cyborg)، سایبر دموکراسی (cyber democracy)، سایبرفیمینیسم(cyber feminism)، روانشناسی سایبر(cyber physiology)، کافه سایبر (cyber cafe)، روابط سایبری (cyber relationships)، گفتمان سایبر (cyberdiscourse) و  سایبر پانک (cyberpunk) از پیامدهای ایفای نقش فضای سایبر در این حوزه است که‌ آشکار شدن  آثار اجتماعی چنین تعاملاتی، در یک پروسه دراز مدت، دور از انتظار نیست؛ چرا که فضای مجازی به موازات فضای واقعی زندگی و به عنوان جزئی از آن و با ماهیتی متفاوت موجودیت یافته است.

کنشگران، علمی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی نیز از اینترنت برای پیشبرد راهبردها و بسط الگوهای گفتمانی مورد نظر خود، از فضای سایبر سود می‌جویند. این مهم در چهارچوب وبلاگستان و شبکه‌های اجتماعی محیط سایبر انجام می‌شود.

این باور وجود دارد که غیر قابل تطبیق بودن آنچه در فضای سایبر می‌گذرد با با واقعیتِ بیرونی(واقعی) و وجود فاصله زیاد بین آنها، امری خطرناک بوده و پیامدهای زیانباری را به دنبال دارد. روشن نبودنِ انواع، ابعاد، الگوها، میزان پایداری ، حوزه‌های گفتمانی، و  ماهیت گفتمانهای فضای سایبر، از یک سو، و ساز وکارهایی که اینترنت در خدمت این گفتمانها قرار می‌دهد، از سوی دیگر، موجب ناشناخته ‌ماندن ماهیت گفتمانها و  فقدان دسترسی به نقشه روشنی از این فضا خواهد شد.

به واقع، هم گفتمانهای رایج در فضای سایبر و هم سازوکارها و ابزار اینترنتیِ  آن، در ایجاد و توسعه و شکل دادن به دانش سهیم هستند. ابعاد تأثیر اینترنت  شکل‌گیری، توسعه گفتمان در فضای مجازی ایران ناشناخته است و هویت و الگوهای این نوع گفتمانها نیز ناشناخته مانده است. با  فقدان تبیینی روشن از الگوهای گفتمان کنونی فضای سایبری ایران، در آینده نیز نمی‌توان سیر تحولات گفتمانی و تکوین آنها را در این محیط رصد کرد.